Падаткаабкладанне лічбавых актываў у Расіі: тэорыя і практыка - Bits Media

Мінфін і ФНС Расіі плануюць унесці папраўкі ў Падатковы кодэкс, абавязаць расейцаў даваць справаздачу аб валоданні крыптаактывамі, а таксама ўзмацніць жорсткасць падатковы кантроль над даходамі ад криптовалютных аперацый.

Криптовалюта стваралася для таго, каб кожны мог свабодна і, галоўнае, ананімна, распараджацца сваімі грашыма. Аднак у дзяржавы іншае меркаванне. Яму не падабаецца сама ідэя новых грошай, таму яно будзе спрабаваць іх забараняць ці кантраляваць., хаця б у частцы абавязковага інфармавання і аплаты падаткаў. Рэгулятар жадае ведаць, хто і колькі зарабляе і на якія мэты марнуе. Перафразуючы словы рымскага імператара Тыберыя: "Задача добрага пастуха - стрыгчы сваіх авечак...".

Прававое поле і асновы для падаткаабкладання крыптавалют

У ЗША з 2021 гады ў падатковую дэкларацыю дададзены раздзел для аперацый з криптовалютами, а Падатковая служба ЗША (IRS) патрабуе ад Кангрэса пашырыць паўнамоцтвы
для кантролю криптовалютных аперацый. Расійскі Мінфін і ФНС не засталіся ў баку ад сусветнай рэгулятарнай практыкі і прыкладаюць намаганні па падрыхтоўцы нарматыўных актаў, кантралюючых зварот і падаткаабкладанне лічбавых актываў.

У лютым 2021 гады Дзярждума Расіі ў першым чытанні прыняла
законапраект № 1065710-7 "Аб унясенні змяненняў у частцы першую і другую Падатковага кодэкса РФ". Законапраект вызначае механізм падаткаабкладання і дэкларавання лічбавых валют.

Ён прадугледжвае:

прызнанне лічбавых валют у мэтах падаткаабкладання маёмасцю;
абавязковае дэклараванне звестак аб аперацыях з лічбавымі валютамі, калі гадавы абарот перавышае па іх ₽600 тысяч;
парадак вызначэння рынкавага кошту лічбавых валют;
парадак запатрабавання падатковымі органамі ў банкаў даведак па рахунках фізічных асоб па аперацыях з лічбавымі валютамі;
предоставления плательщиками в электронной форме информации о получении права распоряжаться цифровыми валютами;
порядок подачи отчетности об операциях и остатках цифровых валют;
адказнасць за непрадастаўленне ў падатковыя органы адпаведнай інфармацыі і нявыплату падаткаў па аперацыях з лічбавымі валютамі.

З пункту гледжання кантролю варта адзначыць, што раней паняцце лічбавай валюты не мела вызначэння ў Падатковым кодэксе. Таму прыняцце паправак прывядзе да ўзнікнення ў падаткаплацельшчыкаў абавязацельстваў па інфармаванні ФНС і выплаце падаткаў. Падатковыя органы атрымаюць магчымасць кантраляваць рух грошай на рахунках падаткаплацельшчыкаў у частцы аперацый з лічбавымі валютамі. Прычым, аперацыі кантролю будуць праводзіцца не ў рамках падатковых праверак, а на аснове рэгулярных запытаў банкаў.

Аналагічны падыход ужо апрабаваны ў міжнароднай практыцы: напрыклад, налоговая служба США рассылала
письма владельцам криптовалют, якія, по мнению агентства, подали некорректную налоговую декларацию и потребовала уплатить налоги с криптовалютных доходов. Падставу для выстаўлення падатковай прэтэнзіі рэгулятар атрымаў пасля супастаўлення пададзенай дэкларацыі аб даходах і інфармацыі атрыманай у ходзе запытаў ад некалькіх криптовалютных біржаў.

По предложению Минфина РФ, все российские граждане будут обязаны декларировать свои операции в цифровых валютах, за исключением граждан, находящихся на территории страны менее 183 годам і зараз складае ў сярэднім. Под налогообложение попадут операции с цифровыми валютами, проходящие через счета российских банков. На их основании будет определятся налоговая база и налоговые обязательства.

Падаткаабкладанне крыптавалют у першай рэдакцыі законапраекта №1065710-7

Падаткі і стаўкі:

Фізічныя асобы абавязаны заплаціць ПДФА, а юрыдычныя падатак на прыбытак.
Для фізічных асоб стаўка падатку складзе 13% ад прыбытку і 15% даходаў, перавышае 5 млн рублёў у год. Юрыдычныя асобы выплачваюць падатак па стаўцы 20%, пры гэтым змяншэнне падаткаабкладаемай базы на суму амартызацыйных адлічэнняў не прадугледжваецца;
Калі за каляндарны год абарот па аперацыях з лічбавымі валютамі не перавысіў ₽600 тысяч, даваць справаздачу і плаціць падаткі не трэба.

Штрафныя санкцыі:

Непрадстаўленне ў падатковы орган інфармацыі аб валоданні лічбавай валютай, справаздач аб аперацыях або прадастаўленне скажоных даных - штраф у памеры 10% ад найбольшай з двух сум - альбо ад сумы пакупкі, альбо ад сумы продажу.
Непрадстаўленне ва ўстаноўлены тэрмін у падатковы орган інфармацыі аб валоданні лічбавай валютай, справаздач аб аперацыях і рэштках - ₽50 000.
Няўплата або няпоўная выплата падатку - у памеры 40% ад сумы нявыплачанага падатку.

Паколькі лічбавыя валюты прызнаны маёмасцю, то рэгулятар прапануе ўсталяваць у законапраекце падатковыя наступствы, аналагічна аперацыям куплі-продажу маёмасці: альбо НДФЛ, альбо падатак на прыбытак.

Пад падаткаабкладанне падпадаюць аперацыі з лічбавымі валютамі са студзеня 2021 года. Нягледзячы на тое, што падатковым органам яшчэ трэба будзе распрацаваць методыку вызначэння рынкавага кошту лічбавай валюты, амністыя на актывы, якія былі ў распараджэнні ўдзельнікаў крыптавалютнага рынку да 2021 года, не прадугледжана.

Неабходна звярнуць увагу, что утвержденный в первом чтении законопроект предусматривает возникновение уведомительных и налоговых обязательств сторон при поступлении и/или списании цифровой валюты, превышающем сумму, эквивалентную в денежном выражении ₽600 тысяч в год. Речь идет не о разовой операции, как это определено в положениях ст.6 Закона 115-ФЗ, а о годовом лимите, причем в обе стороны: как поступления, так и списания.

По состоянию на начало ноября 2021 года законопроект проходит доработку ко второму чтению.

Противоречия законодательных норм и правоприменительная практика

Вводимое в Налоговый Кодекс понятие цифровой валюты и ее статуса имущества противоречит подходу, реализованному в Законе «О цифровых финансовых активах» (31.07.2020 N 259-ФЗ), где понятие “цифровые валюты” рассматриваются как вид платежного средства, и поэтому ограничивается их использование в качестве инструмента расчетов. Признается не только факт наличия цифровых валют как особых объектов, но и косвенно подтверждается их способность использоваться именно как средство платежа.

Термин «цифровая валюта» отсутствует в Гражданском Кодексе, а с учетом положений Закона «О цифровых финансовых активах» и ст.128 ГК РФ, может трактоваться уже как имущественное право, а не имущество. Поэтому непонятно, какой именно применять налоговый режим. В текущей редакции законопроекта не установлен порядок документального оформления расходов на приобретение цифровой валюты, определения ее рыночной цены на конкретную дату и прочих расходов, которые могли бы уменьшить налогооблагаемую базу.

Традиционно ФНС будет стараться трактовать выявленные нарушения в свою пользу. Чтобы аргументированно противостоять таким действиям, рекомендуется собирать статистику проводимых транзакций с цифровыми валютами. Надо помнить, что налоговый орган может приобщить к делу документы, составленные на русском языке. Вось чаму, калі плануецца прадастаўленне выпісак з рахункаў замежных пляцовак, то гэтыя выпіскі, як і любы іншы дакумент на замежнай мове, павінны быць перакладзены на рускую мову.

Дополнительное давление на криптовалютный рынок оказывает ЦБ России, который занимает жесткую позицию в отношении регулирования операций в цифровых валютах. Банкам дано право работать с цифровой валютой, поскольку это «узаконенное» имущество, но при условии надлежащей идентификации всех участников операций. У верасні 2021 года ЦБ РФ неофициально рекомендовал
коммерческим банкам приостанавливать либо тормозить операции клиентов в направлении криптообменных сервисов и криптовалютных бирж, а также внес
транзакции с обменниками криптовалют в рекомендации к блокировке карт и счетов.

Законодательно операции обмена цифровых валют, увод расійскай валюты на крыптовалютныя біржы і вывад з біржавога рахунку рублёў на банкаўскую карту не забаронены. Каб пазбегнуць блакіроўкі рахункаў, при совершении операций сверх законодательно установленных лимитов, желательно заблаговременно обсудить такие операции в расчетном банке. Как следствие – об анонимности можно забыть, т.к. банк мае права заблакаваць рахункі і адмовіць у правядзенні аперацый. Таксама трэба ацэньваць магчымыя падатковыя наступствы, паколькі факт правядзення аперацыі, хутчэй за ўсё, будет доведен до сведения налоговых органов.

О подготовке налоговой отчетности

Основной и пока единственный закон, который определяет понятие ЦФА и цифровую валюту в РФ — 259-ФЗ «О ЦФА» от 31 Ліпень 2020 года. Закон дает определения, регулирует выпуск ЦФА, обмен ЦФА и оборот цифровой валюты в России. Оборот цифровой валюты в РФ ограничен – в обмен за цифровую валюту нельзя продать товар или услугу. Однако ее можно приобретать, обменивать, хранить и продавать, не забыўшыся заплаціць падатак на атрыманы даход.

Аб тым, што гэты падатак неабходна выплачваць, можна даведацца з ліста Мінфіна РФ № 03-03-06/1/73953 ад 24.08.2020 года. Мінфін тлумачыць, што ў раздзелах 23 і 25 НК РФ не вызначаны асаблівы парадак падаткаабкладання даходаў, атрыманых пры ажыццяўленні аперацый з лічбавай валютай, поэтому до принятия поправок в НК РФ при определении налогооблагаемой базы доходы по налогу на прибыль учитываются в общем порядке. В соответствии с п. 1 арт. 41 і ст.271 НК РФ прыбыткам прызнаецца эканамічная выгада ў грашовай ці натуральнай форме.

Важна, што па дзейным заканадаўстве даходы або выдаткі прызнаюцца ў тым падатковым перыядзе, в котором они имели место, независимо от фактического поступления денежных средств, г.зн. фактическое поступление денежных средств и иные способы оплаты при исчислении налоговой базы по налогу на прибыль значения не имеют. Такім чынам, калі ўладальнікі крыптаактываў плануюць пазбегнуць штрафаў за несвоечасовую выплату падаткаў, а таксама выкарыстоўваць магчымасць уключэння выдаткаў для памяншэння падаткаабкладаемай базы, им необходимо подтвердить изменение стоимости активов на каждую календарную дату.

Добрасумленныя грамадзяне павінны валодаць механізмам доказу кошту валодання лічбавымі актывамі., мець магчымасць разлічыць і заплаціць падаткі, а таксама па патрабаванні рэгулятараў пацвердзіць эканамічны сэнс праводжаных аперацый.

Для предоставления владельцам криптоактивов механизма доказательства командой российских юристов был создан сервис Bitnalog. С его помощью стало возможным сформировать требуемые налоговые декларации, правильно рассчитать и заплатить налоги, а равно исполнить иные обязательства.

Технически сервис полностью адаптирован к работе с формой 3-НДФЛ и автоматическому заполнению необходимых полей. По итогу работы в ЛК сервиса пользователь получает декларацию в 2-х форматах для личной подачи в ФНС (pdf) и для электронной (xml). Вскоре к формируемой декларации 3-НДФЛ будет реализована возможность скачать файл со списком учтенных операций с криптоактивами. Этот файл можно будет приложить к декларации на сайте nalog.ru.

После утверждения поправок в НК РФ сервис Bitnalog будет дополнен формами иных отчетов и деклараций, в том числе сообщения о наличие криптовалютных кошельков, декларации операций и остатке криптоактивов по итогу отчетного года.

27 Ліпень 2021 года криптовалютная биржа Binance анонсировала
сервисный инструмент, который обеспечивает сбор налоговой информации и предоставляет к ней доступ в виде API ключей – Tax Reporting Tool API. При интеграции по API с сервисом Bitnalog в ЛК пользователя автоматически подтягивается информация о движении цифровых активов на биржевом счете, данные о проведенных операциях и текущих остатках. Таким же образом Bitnalog объединит в единую базу данные пользователя полученные с прочих криптовалютных бирж и кошельков.

Сэрвіс аўтаматычна вызначае і ўлічвае выдаткі паводле аперацый, якія карыстач палічыў патрэбным падгрузіць праз API, далей разлічвае даходы і выдаткі ў адпаведнасці з падатковым заканадаўствам РФ, затым інфармацыя пераносіцца ў 3-ПДФА, адначасова фармуюцца астатнія справаздачныя формы.

Как один из вариантов авторизации в сервисе Bitnalog и для получения необходимых данных формы 3-НДФЛ (чтобы не вводить персональные данные вручную) запланирована возможность подачи документов через сайт Госуслуги.

Самостоятельно рассчитать прибыль и заполнить форму 3НДФЛ возможно на сайте Госуслуг или ФНС.

В заключение

Пока законопроект не прошел третье чтение и не подписан президентом, его требования исполнять не обязательно. Поэтому до принятия поправок в Налоговый Кодекс к налогоплательщикам применяются общие положения налогового законодательства. В большинстве случаев налоговая база и налоговые обязательства возникают от продажи цифровых валют. Расчет суммы налогов производится исходя из рыночной цены криптовалюты на дату фактического совершения каждой транзакции. Повторим, што любая выснова лічбавых актываў у фіят адназначна падлягае падаткаабкладанню без выліку непацверджаных выдаткаў.

магчыма, пільнай увагі падатковых органаў змогуць пазбегнуць удзельнікі криптовалютного рынку, якія валодаюць малаліквіднымі лічбавымі актывамі, перманентна здзяйсняльныя аперацыі на малаважныя сумы, не праводзяць аперацыі праз рахункі расійскіх банкаў або якія пайшлі ў шэрую зону. Таму законапраект у большай меры ўдарыць па законапаслухмяным удзельнікам крыптавалютнага рынку..

У падатковых органаў няма фактычнай магчымасці кантраляваць рух лічбавых актываў, напрыклад, на криптовалютных кашальках, або запатрабаваць прадастаўленне інфармацыі аб аперацыях фізічных асоб у незарэгістраваных на тэрыторыі Расіі крыптавалютных кампаній. Заканадаўчая нявызначанасць і адсутнасць адназначна трактаваных фармулёвак спараджае закісанне і здагадкі сярод удзельнікаў крыптавалютнай супольнасці.

За два гады абмеркаванняў, адзіны прыняты закон, прысвечаны лічбавым актывам – “Аб лічбавых фінансавых актывах, лічбавай валюце і аб унясенні змяненняў у асобныя заканадаўчыя акты Расійскай Федэрацыі” ад 31.07.2020 N 259-ФЗ, так і не ўнёс канчатковай яснасці ў працэдуры рэгулявання криптовалютной галіны

З пункту гледжання расійскага заканадаўства прымяняецца іншы інструментарый і тэрміны., не супадаючыя з прынятымі ў сусветнай практыцы. А законапраект № 1065710-7 "Аб унясенні змяненняў у частцы першую і другую Падатковага кодэкса РФ", у яго першай рэдакцыі, уносіць яшчэ больш недастатковага разумення з боку ўсіх удзельнікаў.

Застаецца спадзявацца, што заканатворчасць Мінфіна і ФНС паслужыць у канчатковым рахунку добрым мэтам - зрабіць падаткаабкладанне аперацый з лічбавымі валютамі празрыстай і зразумелай працэдурай і не стане чарговай абмежавальнай мерай дзяржавы, разбуральнай крыптавалютную галіну краіны. Бо, вяртаючыся да слоў рымскага імператара Тыберыя - «Задача добрага пастуха стрыгчы сваіх авечак, а не здзіраць з іх шкуру».